SPOSOBY OGRANICZANIA NIEKORZYSTNYCH ODDZIAŁYWAŃ NA ŚRODOWISKO W CODZIENNYM ŻYCIU
W niniejszym dziale zaprezentowano szereg sposobów na
ograniczenie niekorzystnych oddziaływań na środowisko w naszym codziennym życiu.
Niejednokrotnie nie zdajemy sobie sprawy z prostych działań, które pozwoliłyby
nam np. zmniejszyć ilość zużywanej energii lub wody, a w konsekwencji -
ograniczyć domowe wydatki. Jedne z zaprezentowanych poniżej rozwiązań mogą wydać
się oczywiste, inne - pomimo swojej prostoty - odkrywcze i warte zastosowania.
Omawiane sposoby (dobre praktyki, rady) zostały zaprezentowane z
podziałem na kategorie, odpowiadające podstawowym oddziaływaniom na środowisko,
których dotyczą:
ograniczenie ilości wytwarzanych odpadów i zużycia zasobów naturalnych
ograniczenie zużycia wody oraz ilości i uciążliwości ścieków.
Podział ten jest wyłącznie podziałem "bezpośrednim". Wiadomo np., że wrzucając zużyte butelki szklane do odpowiednich kontenerów (w celu ich przetopienia np. na nowe opakowania), zamiast do kosza na śmieci (odpady zmieszane, komunalne, trafiające na wysypiska), nie tylko ograniczamy ilość odpadów, ale także np. zużycie prądu i wody potrzebnych do wyprodukowania nowych butelek. Tych aspektów, wynikających z całego "cyklu życia" różnych wyrobów nie uwzględniono w poniższym podziale na kategorie, przytoczono za to przykłady takich "szerszych ujęć" w przypadku niektórych wymienianych sposobów.
Niniejszy dział będzie uzupełniany w miarę odnajdywania kolejnych, mniej lub bardziej prostych, sposobów na poprawę środowiska w naszych codziennych działaniach. Zachęcamy Państwa do przysyłania własnych pomysłów, dla uzupełnienia tego powszechnie dostępnego zbioru "dobrych praktyk w codziennym życiu". Pomysły proszę przysyłać na adres michal.cichy@polsl.pl, w tytule należy wpisać "Proste sposoby - uzupełnienie". Jeżeli Państwa pomysły zostały zaczerpnięte z literatury lub Internetu, proszę o podanie ich źródeł w treści wiadomości e-mail.
Dr inż. Michał Jan Cichy
Stowarzyszenie "Polski Ruch Czystszej Produkcji"
Adiunkt w Zakładzie Zarządzania Środowiskiem i Bezpieczeństwem
na Wydziale Organizacji i Zarządzania Politechniki Śląskiej,
Ekspert Czystszej Produkcji
Ustawienie lodówki / zamrażarki w najchłodniejszym miejscu w kuchni, z dala od grzejników, kuchenki i słońca [4] – można dzięki temu ograniczyć zużycie energii elektrycznej przez to urządzenie o około 6% [2].
Niedopuszczanie do zakurzenia i oszraniania lodówek, ustawiania
maksymalnego chłodzenia, wkładania gorących potraw – zwiększa to pobór energii
elektrycznej [2] (np. szron o grubości 3 mm
powoduje w chłodziarce zwiększenie zużycia energii o ok. 10%, a 7 mm – o 100%.
Z kolei 0,5 cm szronu w zamrażarce zwiększa pobór energii nawet o 30% [4]).
Należy też zapewnić prawidłową wentylację urządzenia, poprzez zachowanie
odstępu tylnej ścianki lodówki od ściany oraz niezasłanianie otworów
wentylacyjnych. Nie należy też zbyt długo trzymać otwartych drzwi.
Jeśli planujemy dłuższy wyjazd – wyłączenie lodówki [4]. Dostępne są też modele chłodziarko-zamrażarek z dwoma niezależnymi agregatami lub dwoma termostatami – można np. wyłączyć chłodziarkę, pozostawiając włączoną tylko zamrażarkę.
Pranie w możliwie jak najniższych temperaturach, dostosowanych do potrzeb (oszczędność energii).
Stosowanie prania wstępnego tylko w przypadku najbardziej zabrudzonej odzieży [4].
Dobieranie ilości pobieranej wody do ilości prania oraz dbanie o właściwe wypełnienie pralki (dwa prania z niepełnym ładunkiem przekładają się na zużycie energii o ok. 35 % większe niż w przypadku jednego prania z pełnym załadunkiem) [2, 4].
Sprawdzanie przed zakupem nowych urządzeń ich energochłonności (lub np. wodochłonności w przypadku pralek czy zmywarek) – można porównać pod tym kątem różne modele [5]. Dla przykładu, kupno chłodziarko-zamrażarki w klasie energetycznej B zamiast C przekłada się na ok. 25% mniejsze zużycie energii w trakcie jej użytkowania [4].
Przykrywanie garnków podczas gotowania zmniejsza zużycie energii – np. w przypadku płyt elektrycznych zużycie to może zmniejszyć się w granicach ok. 15-50% [4].
Gotowanie w małej ilości wody – skraca to czas gotowania i zmniejsza zużycie energii [4].
Wyłączenie kuchenki na kilka minut przed końcem gotowania (wykorzystanie już dostarczonej energii cieplnej) [4].
Unikanie częstego otwierania piekarnika podczas pieczenia – każde jego otwarcie to wzrost zużycia energii o ok. 10% [4].
Używanie – najlepiej przewodzących ciepło – garnków z miedzianym lub aluminiowym dnem [4].
Wielkość garnka warto dopasować do wielkości płyty grzejnej (średnica garnka o 2 cm większa od średnicy płyty) [4].
Zadbanie, aby dna używanych garnków były gładkie i czyste - brudne garnki zwiększą zużycie energii nawet o 50% [4].
Używanie czajników z płytą grzewczą, a nie spiralą – spirala musi być cała zakryta wodą, więc za każdym razem trzeba gotować co najmniej 0,5l wody, nawet jeśli potrzebujemy jej mniej. Dostosowanie ilości gotowanej wody do aktualnych potrzeb oraz usuwanie kamienia z czajnika pozwoli oszczędzić sporo energii (w przypadku usuwania kamienia – ok. 10%) [4].
Przelanie zaparzonej kawy z ekspresu do termosu – wyłączenie ekspresu sprawi, że nie będzie on pobierał ciągle energii na utrzymanie ciepła kawy [4].
Wyłączenie „zbędnej żarówki” (pamiętając, że klasycznej żarówki nie opłaca się gasić na okres krótszy niż 6 minut („przy krótszym okresie straty energii, związane głównie z rozgrzaniem żarnika, są wyższe niż oszczędność ze zgaszenia światła” [2]).
W przypadku żarówki energooszczędnej (świetlówki kompaktowej, sodówki) nie opłaca się wyłączanie jej, jeżeli wychodzimy z pokoju na ok. 1-2 minuty (zbyt częste wyłączanie i włączenie skraca jej żywotność) [4].
Używanie światła halogenowego i oświetlenia energooszczędnego [2] (żarówka energooszczędna w porównaniu ze zwykłą zużywa ok. 5 razy mniej energii i świeci 6-12 razy dłużej; żarówki takie wystarczają średnio na 6-8 lat [3, 4]). Żarówki energooszczędne po-winny być zainstalowane w pomieszczeniach, w których spędza się najwięcej czasu [4].
Dobre oświetlenie miejscowe stanowiska pracy, zamiast niepotrzebnego oświetlenia całe-go dużego pomieszczenia [2] (np. podczas pracy przy biurku).
Rezygnacja z ogólnego oświetlenia o dużej mocy na rzecz oświetlenia punktowego o mniejszej mocy [4].
Zastosowanie oświetlenia bocznego zamiast sufitowego (mniej ekonomicznego) [4].
Dobieranie żarówek odpowiednio do pomieszczeń: np. silniejsze do łazienki, słabsze do sypialni [4].
Stosowanie mniejszej liczby, za to mocniejszych żarówek – np. jedna żarówka 100W zużywa o 20% mniej energii niż dwie 60W, czy trzy 40W; należy kontrolować liczbę zapalonych żarówek [4].
Utrzymywanie w czystości szyb (brudne mogą pochłaniać nawet 30% światła) oraz żarówek i kloszy (te z kolei nawet 60%) [4].
Zainstalowanie przełączników regulujących natężenie światła [2].
Automatyczne wyłącznie światła na klatkach schodowych (czujnik ruchu, wyłączniki czasowe).
Wyłączanie działających bez wyraźnej potrzeby urządzeń
elektrycznych (radia, telewizory, komputery, rzutniki pisma itp.) [2].
Wg [4] sprzęt RTV należy wyłączyć, jeśli nie
będzie używany dłużej niż przez 15 minut (poniżej 15 min. zużycie energii przy
ponownym włączeniu jest większe niż potencjalne oszczędności; w przypadku
komputera – ok. 16 min.) [4]. Należy też
unikać trybu czuwania („stand-by”) w którym urządzenie również zużywa sporo
energii [4].
Włączona na stałe drukarka zużywa ok. 93% energii w trybie „czuwania”, a tylko
ok. 7% na samo drukowanie (warto zaznaczyć, że drukarki atramentowe – choć
wolniejsze – zużywają 80-90% mniej energii niż drukarki laserowe [4]).
Wyłączanie ładowarek, gdy nie są potrzebne – przykładowo „ładowarki do telefonów bezprzewodowych i komórkowych pobierają energię niezależnie od tego czy znajduje się na nich słuchawka i czy jest już ona naładowana” [4].
Zrezygnowanie z korzystania z drobnego sprzętu elektrycznego (maszynek do golenia, otwieraczy do puszek, szczoteczek do zębów itp., które nie tylko zużywają prąd, lecz również ich produkcja jest bardzo energochłonna) [2] (poza tym często powstają przy tym odpady niebezpieczne w postaci zużytych baterii).
Wykorzystywanie drobnego sprzętu na baterie słoneczne zamiast zasilanego klasycznymi bateriami lub z sieci elektrycznej.
Wykorzystywanie w urządzeniach baterii wielokrotnego ładowania (mniej odpadów zawierających elektrolit); tylko 1 wyrzucona „guzikowa bateria srebrowa jest w stanie skazić 1 m3 gleby i zatruć 400 litrów wody” [7]. Ogólnie należy unikać produktów, które po wykorzystaniu mogą stać się niebezpiecznymi dla środowiska odpadami.
Rozpoczynanie prasowania od tkanin wymagających niższej temperatury – nie będzie wówczas potrzeby schładzania żelazka [4].
Ograniczenie korzystania z funkcji nawilżania przy prasowaniu – powoduje ona zwiększenie zużycia energii o ok. 20%.
Rezygnacja z prasowania ręczników, bielizny osobistej, koszuli nocnych, piżam, ścierek, pościeli [2].
Kupowanie takich ubrań, pościeli itp., których nie trzeba prasować [2].
Regulowanie mocy pracy odkurzacza stosownie do odkurzanego materiału [4].
Wymiana worka w odkurzaczu jeszcze zanim zapali się kontrolka informująca o jego przepełnieniu – zużycie energii przez odkurzacz przy tak zapchanym worku rośnie o połowę [4].
Jeżeli w budynku są windy np. czteroosobowe i towarowe, korzystać z tych mniejszych, ewentualnie poczekać na sąsiada, który idzie za nami, żeby ograniczyć liczbę kursów widny – zmniejszy to zużycie prądu (który nota bene rozliczany jest w czynszu).
Zainstalowanie na dachu (np. domku jednorodzinnego) kolektorów ciepła, dzięki czemu można uzyskać ciepłą wodę znacznie ograniczając potrzebę jej dodatkowego ogrzewania.
Obniżenie temperatury w pomieszczeniach (np. w sypialniach) [2, 4], na ile nie wywoła to dyskomfortu (przykładowo, obniżenie temperatury o 1 stopień Celsjusza pozwala obniżyć koszty ogrzewania o ok. 5%, a obniżenie temperatury w porze nocnej może przynieść oszczędności w granicach ok. 5-15% [4, 5]). Przykręcić kaloryfery można np. na ok. godzinę przed udaniem się na spoczynek – to pozwoli na osiągnięcie pożądanej temperatury już w momencie gdy idziemy spać [5].
Krótkie i intensywne wietrzenie pomieszczeń mieszkalnych [2] (aby ich nadmiernie nie wyziębić, w celu zmniejszenia zapotrzebowania na ogrzewanie).
Wyłączenie kaloryferów na ok. godzinę przed zaplanowanym wietrzeniem mieszkania – pozwoli to ograniczyć zużycie energii cieplnej [5].
Zaciągnięcie zasłon / zamknięcie żaluzji wieczorem pozwala na utratę mniejszej ilości ciepła z pokoju, a w konsekwencji na mniejsze zużycie paliw na ogrzewanie – np. zaoszczędzenie od 10 do 20 m3 gazu na 1 m2 (pojedynczej) szyby [5], przy czym oczywiście w sezonie grzewczym nie należy zasłaniać niczym (również zasłonami czy firanami) kaloryferów; oba ww. spostrzeżenia można pogodzić, zawieszając np. w tym okresie krótkie za-słony (zasłaniające okna, ale nie kaloryfery) [5]. Należy też pamiętać, że kaloryfery grzeją gorzej gdy są zakurzone – rośnie wtedy zużycie energii [4]. W dzień okna powinny być odsłonięte, aby słońce mogło ogrzewać pomieszczenia [4].
Rezygnacja z ogrzewania nieużywanych pomieszczeń oraz zamykanie drzwi do nich [2, 5].
Założenie na ścianach za kaloryferami płyt z dwóch stron pokrytych specjalną folią, co utrudnia przenikanie ciepła poprzez ścianę na zewnątrz (podobne płyty można łatwo wy-konać samemu, oklejając sklejkę folią aluminiową), należy przy tym zwrócić uwagę na ewentualne problemy związane z wilgocią [5].
Zaizolowanie rur centralnego ogrzewania np. w piwnicy czy na strychu domku jednorodzinnego – ograniczy to straty energii w nieogrzewanych pomieszczeniach [5].
Termomodernizacja budynków (np. izolacja strychu, poddasza, dachu, podłóg na parterze oraz zewnętrznych ścian [5]).
Zmniejszenie strat ciepła poprzez szyby okienne, np. poprzez zainstalowanie dodatkowej ramy okiennej z pojedynczą szybą lub wymianę szyb pojedynczych na podwójne (podwójne szyby mogą okazać się źródłem dużych oszczędności: np. od 15 do 20% w przypadku zużycia gazu do celów grzewczych) [5]. Dobrym sposobem jest też właściwe uszczelnienie okien przez okresem zimowym – tu jednak uwaga: należy bezwzględnie pamiętać o konieczności wietrzenia pomieszczeń (trzeba zapewnić dopływ świeżego powietrza z zewnątrz; wg [4] „najbardziej efektywne jest usuwanie zawilgoconego powietrza poprzez całkowite otwieranie okien na 5 do 10 minut, a następnie ich zamknięcie”).
Zakręcanie kranów z ciepłą wodą gdy nie jest ona potrzebna, np. przy szczotkowaniu zębów czy goleniu, pozwala nie tylko na ograniczenie zużycia wody, ale również na zaoszczędzenie energii potrzebnej na podgrzanie marnowanej wody.
Używanie pieców węglowych nowych konstrukcji, o wysokiej sprawności energetycznej lub zmiana paliwa na bardziej ekologiczne (np. gaz, brykiety słomy, czy choćby mniej zasiarczony węgiel); wbrew pozorom nie wszystkie zanieczyszczenia pochodzą głównie z przemysłu – np. w 2003 roku około 54,5% emisji tlenku węgla w Polsce pochodziło z procesów spalania w sektorze komunalnym i mieszkaniowym, podczas gdy sektor produkcji i transformacji energii, dzięki odpowiednim konstrukcjom kotłów oraz urządzeniom ograniczającym emisję, był odpowiedzialny jedynie za 1,3% krajowej emisji CO.
Używanie w racjonalny sposób kominka, stosując wyłącznie niemalowane, nieimpregnowane, suche drewno. Unikanie spalania w piecach lub kominkach odpadów [5] – np. przy spalaniu tworzyw sztucznych typu PET powstają emisje rakotwórczych dioksyn.
Korzystanie z środków komunikacji miejskiej – autobusy,
tramwaje, kolej, metro (niższe zużycie paliwa – o około 80% na osobę w
porównaniu do samochodów indywidualnych; mniejsza emisja spalin; wg [3]
każdy kilometr przejechany prywatnym samochodem oznacza 2-3 razy większe
zużycie paliwa niż kilometr przejechany transportem publicznym).
Do ekologicznych środków masowego przewozu nie można zaliczyć transportu
lotniczego, związanego ze spalaniem ogromnych ilości paliwa oraz związanymi
z tym emisjami [5], dostającymi się w dodatku
wprost w wyższe części atmosfery.
Używanie samochodu ze sprawnym katalizatorem.
Korzystanie z rowerów zamiast samochodu [2], gdzie tylko jest to możliwe (np. dojazdy na krótkich trasach), można też wybrać spacer.
Wspólne dojeżdżanie np. do pracy (wykorzystanie miejsc w jednym aucie, zamiast zabierania przez każdą z osób oddzielnego samochodu – mniejsze zużycie paliwa, mniej emisji) [2].
Zgniatanie opakowań przed wyrzuceniem – ograniczenie objętości odpadów przyczynia się do zmniejszenia ilości kursów samochodów służb komunalnych, a więc do ograniczenia emisji spalin.
Wykorzystywanie farb (oraz lakierów, klejów) wodorozcieńczalnych zamiast rozpuszczalnikowych (ograniczenie emisji lotnych związków organicznych).
Korzystanie z oszczędnego trybu pracy drukarek (econo-fast, draft) – oszczędność tuszu, przedłużenie czasu korzystania z zasobnika z tonerem lub atramentem.
Ponowne napełnianie zasobników tuszem/tonerem oraz zwrot pustych kartridżów do producenta lub sprzedawcy (mniej odpadów).
Drukowanie dwustronne i kopiowanie na ksero po obu stronach kartek (oszczędność papieru).
Jeśli to możliwe, wydruk kilku stron tekstu (pomniejszonych) na jednej stronie papieru.
Używanie papieru do drukarek/kserokopiarek wytworzonego z makulatury (przy produkcji papieru z recyklingu wytwarzanych jest o 74 % mniej zanieczyszczeń powietrza i o 35% mniej zanieczyszcza się wodę w porównaniu z tradycyjnym procesem produkcyjnym [3]; zebranie 1 tony makulatury pozwala zachować od wycięcia nawet 17 drzew, przy równoczesnym ograniczaniu zanieczyszczeń przez papiernie – głównie zużycia wody i emisji do powietrza [7]).
Odzyskiwanie z wyrzucanych dokumentów elementów takich jak grzbiety i okładki po bindowaniu, spinacze, niezadrukowane z obu stron kartki (które można wykorzystać np. do „próbnych” wydruków); z częściowo niezadrukowanych kartek można wyciąć mniejsze kartki, np. na bieżące notatki.
Ponowne wykorzystywanie kopert, np. poprzez naklejenie na nie etykiet adresowych w miejsce gdzie napisano poprzedniego adresata [5].
Przechowywanie niektórych dokumentów lub zdjęć wyłącznie w formie elektronicznej (m.in. oszczędność papieru).
Używanie niebarwionego papieru toaletowego; może być to np. papier z makulatury (do jego produkcji zużywa się o 99% mniej wody [2]).
Archiwizowanie na płytach jednokrotnego zapisu CD-R/DVD-R wyłącznie tych informacji, które będą przechowywane przez dłuższy okres czasu.
Wykorzystywanie płyt CD-RW/DVD-RW (wielokrotnego zapisu) lub pen-drive’ów zamiast nośników zapisywanych jednokrotnie.
Kupowanie niepaczkowanej żywności [2], o ile tylko jest to możliwe (zmniejszenie liczby odpadów opakowaniowych).
Wykorzystanie projektora multimedialnego zamiast przygotowywania prezentacji na foliach – mniej odpadów z folii, możliwość częstych i szybkich poprawek.
Wykorzystywanie możliwie niedużej ilości wyrobów jednorazowego użytku [2] (np. jednorazowe talerze, sztućce, długopisy itp.).
Wybieranie produktów trwałych, o potencjalnie długim okresie użytkowania.
Kupno towarów opakowanych w materiały szklane i papierowe, zamiast tworzyw sztucznych, których produkcja jest m.in. bardzo wodochłonna [2] a ich biodegradacja może trwać kilkaset lat i dłużej (np. reklamówki otrzymywane przy kasach rozkładają się ok. 100-120 lat); opakowania z tworzyw sztucznych zużywa się w ogromnych ilościach – dla przykładu: wg [8] wyrzucane w ciągu roku na świecie butelki z politereftalanu etylenu (PET), ustawione jedna na drugiej, utworzyłyby wieżę o wysokości 28 mln. km (czyli prawie 73 razy większą niż odległość Ziemi od Księżyca).
Wybieranie produktów w większych opakowaniach (więcej produktu, mniej odpadu opakowaniowego).
Zabieranie na zakupy siatek/toreb wielokrotnego użytku, zamiast pakowania zakupów w kilka lub więcej otrzymanych w sklepie jednorazowych reklamówek z tworzyw sztucznych.
Powstrzymanie się od nadmiernego ulegania modzie (duża ilość niepotrzebnych odpadów jest wynikiem zmian trendów mody).
Właściwe segregowanie odpadów (kontenery lub worki na różne typy odpadów).
W miarę możliwości selektywne gromadzenie odpadów niebezpiecznych – można zasięgnąć informacji w urzędzie gminy/miasta czy i w jaki sposób zorganizowana jest zbiórka odpadów niebezpiecznych na danym terenie (np. zużytych baterii, świetlówek, lekarstw, uszkodzonych termometrów rtęciowych). Zużyty olej samochodowy powinny odbierać stacje benzynowe, nawet jeśli wymiany dokonywaliśmy samodzielnie (można też wymienić go w stacji obsługi pojazdów) [5].
Oddawanie organizacjom charytatywnym starej odzieży, ręczników, obrusów, pościeli, koców, butów (związanych parami), zabawek – zamiast wyrzucania do śmieci.
Zakup towarów w zwrotnych opakowaniach (np. butelki zwrotne) [2]; wg [6] recykling 1 tony szkła pozwala na zaoszczędzenie 603 kg piasku oraz na zmniejszenie w procesie produkcyjnym zużycia 25% energii i 50% wody. Wg [8] każda szklana butelka ponownie wprowadzona do obiegu pozwala zaoszczędzić ilość energii potrzebnej do zaświecenia 100 watowej żarówki na 4 godziny.
Kupowanie nowych wkładów, zamiast wyrzucania całego długopisu (lub innego urządzenia wyposażonego w wymienne zasobniki).
Dbanie o szczelność kranów, spłuczek [2], rur – utrata tylko 10 kropli wody na minutę oznacza stratę ok. 2000 litrów wody pitnej na rok [5].
Zakręcanie kranów, gdy woda nie jest potrzebna, np. przy szczotkowaniu zębów czy goleniu (pozwala to również zaoszczędzenie energii potrzebnej na podgrzanie marnowanej wody).
Zainstalowanie w łazience spłuczki z dwoma stopniami zużycia wody (więcej/mniej wody), spłuczki z przyciskiem „Stop”, lub nowoczesnej toalety kompostowej [1]. Problem ten wbrew pozorom nie jest błahy: przeciętna europejska rodzina zużywa tygodniowo 1000 litrów wody na spłukanie toalety [3], natomiast w typowym amerykańskim domu toalety mają największy, aż 26%-owy udział w całkowitym zużyciu wody przez gospodarstwo domowe [1].
Kupno pralki o niskim zużyciu wody [2].
Używanie do kąpieli prysznica oznacza zwykle ok. 30-50% mniejsze zużycie wody (oraz energii) niż przy kąpieli w wannie [4]; wg [1] różnica w zużyciu wody jest nawet większa: kąpiel pod prysznicem to ok. 15-30 litrów wody, natomiast kąpiel w wannie pochłania co najmniej 100 litrów). Oczywiście, należy wziąć poprawkę na to, że np. dzieci uwielbiają bawić się pod prysznicem, więc jeśli mają zamiar spędzić tam 15 lub więcej minut, to już lepiej wykąpać je (np. razem) w wannie. Nie trzeba też pozwalać im na zbyt długie zabawy pod prysznicem [5].
Zakup prysznica ze spustem na uchwycie („słuchawce”) – woda leje się tylko wtedy, gdy spust jest przyciśnięty, czyli gdy trzymamy „słuchawkę” w ręce.
Zainstalowanie na kranach końcówek – tzw. perlatorów. Powodują one zmniejszenie przepływu wody przy równoczesnym zwiększeniu jej ciśnienia, co przekłada się na mniejsze zużycie wody przy identycznym efekcie mycia.
Zainstalowanie wodomierza i stałe monitorowanie zużycia wody.
Używanie wody deszczowej do podlewania roślin / trawników [2].
Podlewanie ogrodu wieczorem – wtedy mniej ona paruje; przy czym lepiej jest podlewać ogród np. przez 20 minut raz w tygodniu, zamiast codziennie krótko przez ok. 7 minut. Pozwoli to zaoszczędzić wodę oraz zapobiegnie tworzeniu się u roślin zbyt krótkich korzeni [5].
Dobieranie roślin w ogródku w taki sposób, aby ograniczyć potrzeby podlewania – istnieje wiele efektownie wyglądających roślin, które nie potrzebują dużo wody [1].
Zainstalowanie przydomowej oczyszczalni ścieków przy domku jednorodzinnym.
Rezygnacja z mycia samochodów w automatycznych myjniach nieposiadających zamkniętych obiegów wodnych; jeśli już decydujemy się na samodzielne mycie auta, to wyłącznie z użyciem wiadra z wodą (nie węża – dużo większe zużycie wody), z dala od zbiorników wodnych (rzeki, jeziora itp.) [2, 5]
Nie zużywanie nadmiernych ilości detergentów oraz środków piorących zawierających fosforany (wywołujących eutrofizację – zarastanie zbiorników wodnych glonami, prowadzące do ich degradacji).
Literatura
Bredo J.: Zrównoważony rozwój - w stronę życia w harmonii z przyrodą, Earth Conservation, Sopot 2006
Earth Conservation - strona internetowa: http://www.earth-conservation.org/
Figlaszewska I. (Rzecznik Odbiorców Paliw i Energii): Oszczędzanie energii. Jak płacić mniejsze rachunki za energię elektryczną - czyli odkurzmy kaloryfer, usuńmy kamień z czajnika, gotujmy pod przykrywką - artykuł zamieszczony na stronach Urzędu Regulacji Energetyki: http://www.ure.gov.pl/palm/pl/297/1903/Jak_placic_mniejsze_rachunki_za_energie_elektryczna__czyli_odkurzmy_kaloryfer_us.html
Fundacja GAP Polska (Global Action Plan International) - strona internetowa: http://www.gappolska.org/
Internetowy serwis informacyjny Urzędu Miasta Rzeszów: http://www.erzeszow.pl/
Najbardziej proekologiczna społeczność gminna Małopolski - kampania promująca selektywną zbiórkę odpadów, strona internetowa: http://www.recykling.org/
Szyszło A.: Odpady, rodzaje odpadów: http://www.gajanet.pl/Odpady